จับมาดูโรแล้วสหรัฐจะ 'มาบริหารเวเนซุเอลา' ได้จริงเหรอ? 5 ประเด็นกฎหมายที่คนทั้งโลกกำลังเถียงกัน

แค่ประโยคเดียวก็สะเทือนทั้งทวีป: 'สหรัฐจะ run เวเนซุเอลา' ถ้าจับนิโกลัส มาดูโรได้จริง เรื่องมันไม่ได้จบแค่จับคนหนึ่งคน แต่มันลากไปถึงคำถามใหญ่ระดับโลกว่า 'ประเทศหนึ่งมีสิทธิ์ไปบริหารอีกประเทศไหม?' แล้วถ้าทำจริง มันจะเข้าข่ายช่วยเหลือ หรือเข้าข่ายยึดครองกันแน่? เรื่องนี้ยิ่งร้อน เพราะมันทำให้คนย้อนนึกถึงเหตุการณ์สหรัฐบุกปานามาในปี 1989 ที่จนถึงวันนี้ก็ยังมีคนเถียงกันว่าถูกกฎหมายหรือไม่ มาดูแบบย่อยง่ายๆ ว่าประเด็นหลักๆ ที่คนกำลังถกกันมีอะไรบ้าง

1) คำว่า 'run' นี่หมายถึงอะไรแน่? พูดเล่น พูดหาเสียง หรือหมายถึงตั้งคนไปคุมระบบรัฐจริงๆ เพราะแค่คำเดียวความหมายต่างกันสุดขั้ว ถ้าหมายถึงช่วยจัดระเบียบชั่วคราวกับถ้าหมายถึงบริหารแทน มันคนละเรื่องเลย

2) มาดูโรมีสถานะเป็น 'ประธานาธิบดี' อย่างเป็นทางการอยู่ นี่แหละจุดพีค เพราะในทางรูปแบบ เขายังถูกมองว่าเป็นผู้นำรัฐ ดังนั้นการเข้าไปจัดการหลังบ้านของประเทศเขา มันจะถูกมองเป็นการแทรกแซงอธิปไตยหรือเปล่า? แล้วถ้าบอกว่าเขาไม่ชอบธรรม ก็ต้องตอบให้ได้ว่าใครเป็นคนตัดสิน และตัดสินด้วยฐานอะไร

3) ปฏิบัติการแบบนี้ต้องมี 'ความชอบธรรม' จากไหน? โลกนี้ไม่ได้มีปุ่ม 'ขออนุญาตโลก' แต่ก็มีกรอบคิดเรื่องกฎหมายระหว่างประเทศ การใช้กำลัง และการยอมรับจากนานาชาติ ซึ่งพอพูดถึงการเข้าไปจัดการประเทศอื่น คนก็จะถามทันทีว่า 'มีใครอนุมัติ?' หรือ 'มีเหตุจำเป็นระดับไหน?'

4) ดราม่าปานามา 1989 กลับมาอีกครั้ง ทำไมคนถึงยกเคสนี้ขึ้นมา? เพราะมันเคยเป็นกรณีตัวอย่างที่สหรัฐเข้าแทรกแซงด้วยเหตุผลหลายอย่าง แล้วโลกก็ถกกันยาวๆ ว่าเข้าข่ายป้องกันตัว ช่วยเหลือ หรือเป็นการใช้กำลังเกินขอบเขต เคสเวเนซุเอลาเลยเหมือนเปิดแผลเดิมให้คันอีก

5) จับผู้นำได้ ไม่ได้แปลว่าจะ 'คุมประเทศ' ได้ ต่อให้จับตัวมาดูโรได้จริง คำถามต่อมาคือใครจะมาบริหาร และทำยังไงไม่ให้กลายเป็นการยึดอำนาจทางการเมือง เพราะการ 'จัดการหลังจับ' นี่แหละที่เสี่ยงที่สุด ทั้งเรื่องความชอบธรรม การยอมรับของประชาชน และแรงตีกลับจากนานาชาติ สรุปง่ายๆ คือประเด็นไม่ได้อยู่ที่จับได้หรือไม่ได้ แต่อยู่ที่ 'หลังจากนั้นจะทำอะไร' และ 'ทำในฐานะอะไร' เพราะคำว่า run ถ้าพูดแล้วทำจริง มันคือชนกับเส้นบางๆ ระหว่างความช่วยเหลือกับการแทรกแซงแบบเต็มตัว แล้วคุณล่ะ คิดว่าโลกควรมีเส้นแบ่งชัดๆ แค่ไหน ระหว่าง 'ช่วยจัดระเบียบ' กับ 'เข้าไปบริหารแทน'?

ที่มา: New York Times